Samenvatting

Het is niet altijd even evident om de kortste fietsroute van a naar b te realiseren via een vrijliggend fietspad. Het terrein waarop het traject zou moeten komen, is vaak (deels) privégrond of loopt door een natuurgebied of militair domein. Het is zoeken naar veilige alternatieven om een vlotte en comfortabele route te voorzien. Alternatieven die misschien niet autovrij, maar wel autoluw zijn.

Projectbeschrijving

Via een spoorweg doorkruist een kaarsrechte lijn het landschap tussen Herentals en Turnhout. Ideaal voor fietsinfrastructuur om de fietssnelweg F102 te realiseren. Een militair domein en natuurgebied maakten deze ambitie helaas onhaalbaar. Om de fietser niet in de kou te laten staan, zette Provincie Antwerpen haar schouders onder het project ‘Autoluwe fietsroutes’ waarmee ze het bestaande wegennet wil inzetten voor de nodige fietsverbindingen, en zo fietsvriendelijk mogelijk wil maken.

Met de hulp van een studiebureau werd de case Herentals – Turnhout bekeken. Er werd vastgesteld dat de grootste verplaatsingsvraag niet bestond tussen de twee steden, maar wel van tussenliggende gemeenten naar een van de steden. Dit veranderde de noodzaak om een rechtlijnige verbinding te realiseren tussen Herentals en Turnhout, en verruimde de mogelijkheden voor alternatieve fietsroutes.

Het traject loopt over verschillende gemeenten, verschillende soorten wegen en botst op verschillende soorten barrières. Het was dan ook niet mogelijk om met een one-size-fits-all-oplossing voor de dag te komen. Voor elk onderdeel werd gezocht naar een toepasselijke aanpassing om het de fietser zo aangenaam en veilig mogelijk te maken. Via het principe van fix the mix werden verschillende onderdelen van de route autoluw en verkeersveilig gemaakt. Vereisten hierbij zijn een lagere snelheid voor auto’s, weinig doorgaand verkeer, een infrastructurele aanpassingen als snelheidsremmers.

• Op landbouwwegen in Lille werden fietsmarkeringen aangebracht om de aandacht te vestigen op de aanwezigheid van fietsers. Ook werd er een maximumsnelheid van 30km/u opgelegd.
• In de omgeving van het station van Tielen werd een fietsstraat ingericht.
• In Kasterlee staat de installatie van een tractorsluis gepland, waardoor de weg de facto autovrij wordt.
• Aan het terrein van Scouts Den Brink werden passeerhavens voorzien zodat auto’s en fietsers meer ruimte hebben om veilig te kruisen.

Aanpassingen waar geen vergunning voor nodig was, zoals markeringen aanbrengen of verkeersborden plaatsen, werden eerst doorgevoerd. In fase 2 staan dan meer infrastructurele ingrepen op de planning, zoals de missing links en langere stukken verharding.

Betrokken partijen

De provincie Antwerpen neemt het voortouw in dit initiatief en staat tevens in voor de volledige financiering. Voor de uitwerking en uitvoering van de deeltrajecten kon zij rekenen op de steun van de gemeenten Lille en Kasterlee en de steden Herentals en Turnhout. Buurtbewoners, scholen en andere betrokkenen werden geïnformeerd en betrokken via infomarkten en brochures. Daarnaast vond er vooraf overleg plaats met onder meer landbouworganisaties om de haalbaarheid van verschillende maatregelen te bespreken. Daarbij leefde bezorgdheid over mogelijk reistijdverlies, maar door het overleg konden deze zorgen grotendeels worden weggenomen.

Evaluatie

Omdat het proces rond de autoluwe fietsroutes veel tijd in beslag nam, dreigde informatie uit de beginfase soms verloren te gaan. De provincie trekt hieruit de les dat regelmatige communicatie en het herhalen van informatie essentieel zijn om buurtbewoners goed te informeren en verrassingen te vermijden. Het verzoenen van uiteenlopende belangen bleek niet altijd eenvoudig. In de meeste gevallen werd daarom gekozen voor een compromis. Zo was op een kruispunt aanvankelijk ontharding gepland, maar gaven landbouwers aan dat hun zware voertuigen de berm zouden beschadigen. Uiteindelijk werd gekozen voor wegmarkeringen: die versmallen het wegprofiel en verhogen de leesbaarheid, terwijl ze tegelijk vlot overrijdbaar blijven voor tractoren en andere voertuigen.

Er werden metingen uitgevoerd vóór de start van de werken, tussentijds werden telslangen geplaatst en er staat een nameting gepland zodra alle werken zijn afgerond. Het doel is duidelijk: meer fietsers aantrekken en tegelijk het aantal auto’s en hun snelheid verminderen.

Investering

2025 – 2026

• Totale budget: € 2,9 miljoen
• Financiële partners: 100% Provincie Antwerpen

Initiatiefnemers

• Pronvincie Antwerpen

Contact

Tars Vermogen

• Provincie Antwerpen
• Dienst Mobiliteit
• Adviseur mobiliteit en fietsinfrastructuur
• tars.vermorgen@provincieantwerpen.be

Meer info

Brochure Autoluwe fietsroute 18km Herentals – Lille – Kasterlee – Turnhout