Rechtsaf door rood voor fietsers (Brussels Gewest)

In verschillende Europese landen was het al toegelaten dat fietsers, bij een kruispunt met lichtenregeling, in geval van rood (of oranje) rechtsaf konden slaan zonder te wachten op groen licht. In het kader van  het gewestelijke fietsplan besliste het Brussels Gewest al in 2011 (Wet van 28 december) om die mogelijkheid ook te voorzien in het kader van een proefproject.

Eerder was er al een federaal wetsontwerp ter zake ingediend en aangenomen (Wet van 15 augustus 2012). Die wet laat ook toe, mits een ander verkeersbord, rechtdoor te rijden bij rood licht in bepaalde situaties. Dit had de introductie van de verkeersborden B22 (rechtdoor door rood) en B23 (rechtsaf door rood) als gevolg. Deze borden hebben voorrang op de lichtenregeling.

Er was toen nochtans een eerder negatief advies voorgelegd door het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV), dat vreesde voor verwarring bij de weggebruikers met hun ‘ingebakken’ verkeersreflexen. Omdat het risico op onduidelijkheid  bestond, heeft met name het Brussels Gewest beslist de betreffende verkeersborden te voorzien van een onderbord. Daarop staat duidelijk vermeld dat de regeling geen voorrang voor de fietser op andere weggebruikers impliceert.

Het Brussels Gewest bleef daarna voorloper in het toepassen van de regeling in België. Het selecteerde in 2012 11 kruispunten ‘zonder risico’ (bijvoorbeeld met fietspad) en vroeg het BIVV om een proefproject te begeleiden en evalueren op deze kruispunten. Met een positief resultaat: er bleken geen noemenswaardige verkeersveiligheidsproblemen te zijn.

Het BIVV raadde wel aan de mogelijkheid niet toe te passen op complexe kruispunten en kruispunten waar grote hoeveelheden voetgangers oversteken. Ook werd geadviseerd het snelheidsregime aan te passen en zo mogelijk in een verkeersscheiding te voorzien (een fietspad bvb.). Na deze evaluatie werden de betrokken kruispunten met de nodige signalisatie uitgerust.

In 2013 werd het aantal kruispunten in Brussel met deze regeling opgedreven naar 75, voorlopig enkel gewestwegen. Vanaf 2016 wordt een verdere uitbreiding voorzien met 300 à 400 kruispunten. Men rekent er ook op dat de Brusselse gemeenten ook meer en meer gemeentelijke kruispunten op dezelfde wijze zullen inrichten.

Verschillende fasen

De invoering van de regeling is in het Brussels Gewest in fasen gebeurd. Er werd gestart met een proefproject bij 11 kruispunten ‘zonder risico’, dat positief werd geëvalueerd door het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV). Daarop werden die kruispunten uitgerust met de nodige signalisatie, waaronder ook een onderbord dat aangeeft dat de fietser geen voorrang heeft op andere weggebruikers.

Initiatiefnemers

  • Brussels Gewest
  • Stad Gent

Contact

Frederic Depoortere

  • Brussels Gewest
  • 02/204 21 59
  • fdepoortere@gob.irisnet.be

Stad Gent

  • Mobiliteitsdienst
  • mobiliteit@stad.gent

Locatie

Brussel Gewest

Gent

Betrokken partijen

Er werd een communicatiecampagne gevoerd met de toenmalige bevoegde politici (Ministers Grauwels van Openbare Werken en staatssecretaris De Lille van Mobiliteit in de hoofdrol). Er werd een folder verspreid en verschillende betrokken partijen werden geconsulteerd.

Verder waren de stad Gent betrokken en de Fietsersbond.

Evaluatie

Een eerste evaluatie leert dat de ‘rechts/rechtdoor door rood’ regelingen in belangrijke mate bestaand gedrag bestendigen. Veel fietsers hadden al de gewoonte om rechts door rood te rijden (op eigen risico). In die zin kan de regeling misschien worden beschouwd als een ‘gedoogregeling’. Veel interessanter om na te gaan is het effect dat de regeling kan hebben op de aantrekkelijkheid van het fietsen. Is er een snelheidsvoordeel? Een veiligheidsvoordeel? Een comfortvoordeel? Of is het gewoon goed voor het prestige van de fietser?

Ook belangrijk om te onderzoeken: komt er een nieuwe relatie met de voetganger tot stand, bijvoorbeeld in het autoluwe centrum? Is er geen nadeel voor de voetgangers? Deze aspecten zijn nog niet onderzocht. Het lijkt of de Brusselse Gemeenten minder enthousiast in het project stappen dan het Brussels Gewest. Het aantal kruispunten op gemeentewegen is beperkter. Een verklaring hiervoor kan zijn dat de gemeentewegen complexere kruispunten vertonen. Een andere reden kan zijn dat een Burgemeester een veel grotere persoonlijke verantwoordelijkheid heeft in verband met veiligheidsitems dan een ambtenaar van het Gewest.

Positief is dat er een onmiddellijke opvolging was door de Stad Gent die de opportuniteit met beide handen vastgreep. Ook daar werd in 2013-2014 gestart met een proefproject op 5 kruispunten, dat hetzelfde positieve resultaat had als in Brussel. In Gent wordt in 2015-2016 een uitbreiding met 9 kruispunten gepland.

Investering

2011 – 2015

  • Aankoop borden: 50 EUR/bord
  • Financiële partners: budget van de wegbeheerder:
    • Brussels Gewest voor de borden op gewestwegen
    • Brusselse gemeenten (en
      stad Gent) voor de gemeentewegen.

Dit vind je zeker ook interessant

Nieuws

Automobilisten rijden dichter tegen fietsers mét helm

Praktijk

ANPR-camera’s zorgen voor minder sluipverkeer (Kortenberg)

Praktijk

Ping if you care! Participatief onderzoeksproject levert kaart op met fietsknelpunten (Brussel)