Samenvatting

Erfgoed en mobiliteit, vaak gaan ze niet goed samen. In Brugge wordt erfgoed niet gezien als een rem op duurzame mobiliteit, maar als een leidraad, en een kans om de stad als slow city te versterken. De stad kiest bewust voor een integrale benadering waarbij mobiliteit, erfgoed, natuur en beleving hand in hand gaan. Fietsbeleid wordt afgestemd op de stad, niet andersom.

Projectbeschrijving

Brugge is een UNESCO-werelderfgoedstad met een middeleeuws stratenpatroon. In de jaren ’60 werd de stad aangepast aan de auto, maar sinds het Structuurplan van 1972 kiest Brugge resoluut voor stadsvriendelijke mobiliteit. De stad wilde de ruimte voor de auto, teruggeven aan bewoners en toeristen. Exit parkings, enter volwaardige pleinen. Men beschouwde mobiliteit niet (meer) als doel op zich, maar een middel om het samen-leven te organiseren. De straat terug als leef-ruimte. Als tweede stad in Europa, na Groningen, koos Brugge voor een circulatieplan in 1978. De plaats van de auto was vanaf dan aan de rand van de stad, zodat bewoners en bezoekers opnieuw volop van de stad konden genieten.

In de 21e eeuw komt er een nieuwe uitdaging bij. Het fietsgebruik stijgt en de voetganger lijkt te moeten concurreren met de fiets in het autoluwe centrum. Ook nu kiest Brugge weer resoluut voor de erfgoedwaarde en voor zijn inwoners en bezoekers. En ze wil niet dezelfde fout maken als in de jaren ’60, toen de auto vrij spel kreeg. Elke modus heeft zijn plaats in de stad, en dus paste de stad ook haar fietsbeleid aan aan de context: geen fietssnelwegen door het centrum, maar een stadsfietsroute (FR30) met focus op beleving en erfgoed. Geen Markt vol fietsen, maar een bewaakte fietsenstalling ondergronds. Via een nieuwe materialennota zoekt Brugge naar een evenwicht tussen comfort en erfgoedwaarde (bv. gezaagde kasseien die aangenamer zijn om over te fietsen).

Centraal hierin is de visie op fietsen: Brugge is een stad die je moet beleven. De fiets kan niet concurreren met de auto op vlak van snelheid, maar heeft dankzij een uitgekiende netwerk-selectie wel een streepje voor op vlak van trajectkwaliteit en beleving. Het is dan ook belangrijk om de snelheid in het centrum te laten varen, en dus worden kasseien niet geweerd, maar geïntegreerd: ze helpen om snelheid te temperen en dragen bij aan de identiteit van de stad. En dus komt er geen fietssnelweg dóór de stad, en wordt de fietssnelweg rond de stad een fietsroute genoemd. Taal is belangrijk.

Betrokken partijen

De stad Brugge weet hoe belangrijk een goede onderzoeksvraag is. Door een stap achteruit te zetten en uitgebreid na te denken over een probleemstelling en mogelijke doelen, spring je uiteindelijk verder. En dat uiteindelijke doel is voor de stad Brugge een beter levenskwaliteit, niet een betere verkeerskwaliteit. Dit betekent ook dat je zo vroeg mogelijk, zoveel mogelijk partijen mee aan tafel moet krijgen.

Brugge betrekt zo standaard de collega’s Monumentenzorg en Erfgoed al vroeg in het proces. Het Departement Onroerend Erfgoed wordt ook steevast uitgenodigd op de projectstuurgroep. Ook op de werelderfgoedcommissie worden mobiliteitsdossiers frequent geagendeerd. Een erfgoedreflex wordt al meegenomen in de startnota, en niet pas op het einde. Wanneer er negatieve aspecten komen bovendrijven, is er zo nog voldoende tijd om bij te sleutelen, en hoeft dit niet het einde van het project te betekenen.

Door de keuze voor een stadsvriendelijke mobiliteit wordt niet enkel geput uit het Vademecum Fiets maar eerder uit de toolbox van stadsplanners. Geen fietspaden die een autogerichte filosofie belichamen (‘scheiden van verkeer’) maar wel bv. een keuze voor fietsstraten in de vestenstraten. Af en toe wordt er dan eens afgeweken van het vademecum, maar mag het resultaat er wel wezen. Less speed, more city.

De boodschap van de stad Brugge is dus duidelijk: werk inter- en transdisciplinair, en spreek in een gemeenschappelijke taal. Stem je doelstellingen op elkaar af, want deze hoeven niet noodzakelijk te botsen.

Initiatiefnemers

• Stad Brugge
• Cel Projectcoördinatie, Dienst Mobiliteit, Dienst Monumentenzorg en Erfgoed, Cluster Openbaar Domein

Contact

Bart Slabbinck

• bart.slabbinck@brugge.be

Locatie

Brugge

Extra

• Publicatie Stadsfietsroute FR30
• Publicatie 50 jaar mobiliteitsbeleid
• Alle presentaties van onze studiedag ‘Beleidsknoop of koppelkans? Samenwerken in het fietsbeleid’ zijn beschikbaar. Ook die van Brugge over de uitdagingen en kansen voor fietsmobiliteit in een werelderfgoedstad zoals Brugge.