Samenvatting
Mobiliteit is een belangrijk middel om te kunnen deelnemen aan onze maatschappij en om iemands individueel levenscomfort te verbeteren. Wanneer we specifiek kijken naar de verschillende vervoersmodi, is de fiets veruit één van de meest betaalbare en haalbare vervoersmiddelen. Het verbeteren van fietsbezit bij kwetsbare doelgroepen resulteert in verbeterde toegang tot educatie en opleidingsmogelijkheden en lost bepaalde arbeidsproblematieken op waarmee de Vlaamse en Nederlandse economie worstelt.
Deze fietsdeal wil oplossingen in kaart brengen voor fietsarmoede en de impact nagaan van fietsbezit op de zelfredzaamheid van individu en maatschappij aan de hand van (academisch) onderzoek, pilootprojecten in Leuven, Gent en Tilburg gericht op fietsvaardigheden, fietsbezit en verbeterde toegang tot arbeids- en opleidingsmarkt, bovenlokale lerende netwerken, communicatie en schaalvergroting.
Dit project kwam tot stand in het kader van de fietsdeals van ‘De Grote Versnelling’ een programma om het fietsen in Vlaanderen te versterken.
Projectbeschrijving
Concreet beogen we het volgende:
- Uitwerken / onderbouwen van een aanpak om fietsarmoede tegen te gaan via lokale pilootprojecten in Gent, Leuven en Tilburg die het volgende beogen:
- het koppelen van de vraag naar een fiets (fietsbezit) door kwetsbare doelgroepen aan het aanbod van (tweedehands)fietsen via fietsateliers uit de sociale economie sector;
- het experimenteren met verschillende businessmodellen (1 model per stad) die een fiets tot bij de doelgroep krijgen: op maat gemaakte fietsen verkopen aan kansentarief aan deelnemers van fietslessen, tweedehandsfietsen verkopen aan kansentarief, het stimuleren van deel- en uitleenfietsen bij sollicitanten;
- het effect onderzoeken van kunnen fietsen en fietsbezit bij mensen in kwetsbare posities op de (verbeterde) toegang tot de arbeidsmarkt, opleiding en vrijetijdsbesteding via kwalitatieve bevraging bij kansengroepen;
- het opzetten van een gecoördineerde, gestructureerde aanpak op stadsniveau om knelpunten en oplossingen rond fietsarmoede en tewerkstellingsmogelijkheden te identificeren;
- Het verder uitbouwen van en experimenteren met een gestructureerde aanpak om mensen via fietslessen toe te leiden naar fietsbezit en op die manier minder vervoersarm te maken
- Bovenstedelijke uitwisseling tussen Leuven, Gent en Tilburg. Bewustmaking via stakeholdergesprekken bij toeleiders en organisaties die instaan voor de begeleiding en toegang tot de arbeidsmarkt over de problematiek van vervoersarmoede, en duiden dat dit een concrete drempel is voor kansengroepen om een job te vinden. Waar mogelijk worden concrete initiatieven opgezet door toeleiders rond toegang tot de arbeidsmarkt via verbeterde mobiliteit.
2. Grensverschrijdend onderzoek naar de betekenis en omvang van fietsarmoede en naar de maatschappelijke baten van fietsbezit voor mensen in kwetsbare posities op vlak van fysieke gezondheid, mentaal welzijn, toegang tot de arbeidsmarkt, opleiding, vrijetijdsbesteding en sociaal netwerk.
3. Bovenlokale opschaling, disseminatie en communicatie rond fietsarmoede en het in kaart brengen van de maatschappelijke voordelen van kunnen fietsen en fietsbezit via:
- Kennisuitwisseling door middel van een lerend netwerk tussen Vlaamse en Nederlandse centrumsteden;
- Aanbevelingen voor lokale, regionale en nationale beleidsmakers gebaseerd op lessons learned uit de pilootprojecten, literatuurstudie en bevragingen bij de doelgroep
4. Uitwerken van sociale businessmodellen die schaalbaar zijn binnen een lokale of bovenlokale context, zowel in Nederland als Vlaanderen.
Betrokken partijen
- Lokale pilootprojecten: Stad Tilburg coördineert het pilootproject in Tilburg, de Fietsambassade in Gent en Velo vzw in Leuven. Binnen elk pilootproject zijn verschillende stedelijke stakeholders betrokken, zowel vanuit de overheids-, middenveld als private sector.
- Partners voor het academisch onderzoek zijn Transport & Mobility Leuven (Vlaanderen) en Breda University of Applied Sciences (Nederland).
- Herw!n, dit is het collectief van circulaire, sociale ondernemers, staat mee in voor o.a. de opmaak en verspreiding van beleidsaanbevelingen en lessons learned en de analyse van de verschillende sociale businessmodellen die in Gent, Leuven en Tilburg getest worden.
- Mobiel21 is projectcoördinator en sterk betrokken bij alle bovenstaande acties.
Het projectvoorstel en de partnerschappen werden geconcretiseerd, maar de inhoudelijke werking van deze fietsdeal moet nog opgestart worden.
Investering
Februari – maart 20222: uitwerking projectvoorstel en partnerschappen
April – november 2022: zoektocht co-financiering voor project
Januari 2023 – december 2025: uitrol project (onder voorbehoud van voldoende financieringsbronnen)
- Totale budget: Gedeeltelijk via eigen inbreng (o.a. voor de lokale pilootprojecten), gedeeltelijk via Europese financiering.
- Financiële partners:
- Lokale pilootprojecten: Stad Tilburg coördineert het pilootproject in Tilburg, de Fietsambassade in Gent en Velo vzw in Leuven. Binnen elk pilootproject zijn verschillende stedelijke stakeholders betrokken, zowel vanuit de overheids-, middenveld als private sector.
-
- Partners voor het academisch onderzoek zijn Transport & Mobility Leuven (Vlaanderen) en Breda University of Applied Sciences (Nederland).
-
- Herw!n, dit is het collectief van circulaire, sociale ondernemers, staat mee in voor o.a. de opmaak en verspreiding van beleidsaanbevelingen en lessons learned en de analyse van de verschillende sociale businessmodellen die in Gent, Leuven en Tilburg getest worden.
-
- Mobiel21 is projectcoördinator en sterk betrokken bij alle bovenstaande acties.
Initiatiefnemers
- Fietsambassade vzw, Velo vzw, Mobiel21 vzw, Herw!n vzw, Stad Tilburg, Transport & Mobility Leuven, Breda University of Applied Sciences.
Contact
- Mobiel 21
- De Fietsambassade Gent, Coördinator communicatie & inclusie, Karen Scheire, Karen.scheire@stad.gent, 09 266 77 00, 0492 72 01 12
- Velo, directeur, Jos Vandikkelen, Jos.vandikkelen@velo.be, 016/298750, 0496/690258
- TML, Wouter Florizoone, 016 95 71 54, 0485 34 50 70, wouter.florizoone@tmleuven.be