Samenvatting

Dankzij het project kleuterfietsen worden de lokale ervaringen uit Hamme gedeeld met andere politiezones, kleuterscholen en gemeentebesturen in Vlaanderen. Zo dient een lokale samenwerking als inspiratie voor anderen in Vlaanderen om mee aan de slag te gaan. 

De verspreiding gebeurde via een samenwerking tussen VSV, Mobiel21, Politiezone Hamme-Waasmunster en De Grote Versnelling. Concreet werd kleuterfietsen bekend gemaakt bij anderen door:  

  • De productie en het bundelen van gemakkelijk toepasbaar educatief materiaal op basis van bestaand materiaal, kennis en ervaringen van de verschillende projectpartners;  
  • Een gerichte communicatie naar politiezones, scholen, sport- en jeugddiensten; 
  • De organisatie van een Webinar “Hoe zelf aan de slag gaan met kleuterfietsen in jouw politiezone/ school”, dat o.a. tijdens het Fietscongres van de VSV plaatsvond. 
  • De productie van communicatief beeldmateriaal in de vorm van filmpje en foto’s.  

 Dit project kwam tot stand in het kader van de fietsdeals van ‘De Grote Versnelling’ een programma om het fietsen in Vlaanderen te versterken. 

Projectbeschrijving

Dankzij het project kleuterfietsen worden de lokale ervaringen uit Hamme gedeeld met andere politiezones, kleuterscholen en gemeentebesturen in Vlaanderen. Zo kunnen juffen, meesters en politieagenten gebruik maken van het draaiboek en de kant-en-klare lesfiches om kleuters in vier fietslessen te leren fietsen op een fiets met trappers op de speelplaats of in de turnzaal. Het summum van de lessenreeks is de fietsoptocht op straat en de fietsdiploma-uitreiking voor de kleuters. De lessen zijn gebaseerd op de aanpak van politiezone Hamme-Waasmunster en op het Fietsbrevet Brons van de VSV. Daarnaast zijn ook ouders cruciaal in het stimuleren van de fietsvaardigheden van hun kleine spruit: via de ouderflyer krijgen ouders praktische fietsvaardigheidsoefeningen mee voor thuis. Tot slot deelt politieagent Philip De Wilde, bezieler van het project in Hamme, praktijkgerichte tips en tricks mee via een webinar dat je kan herbekijken. Benieuwd hoe zo een fietsles en -optocht er in de praktijk aan toegaat? Bekijk dan het filmpje ‘Fietsoptocht’. 

Betrokken partijen

Bij de uitrol van kleuterfietsen op lokaal niveau is een goede samenwerking tussen de gemeente, lokale politie en kleuterschool van belang. Zo stem je als leerkracht best ruim op voorhand de periode af met de politie waarin de fietslessen plaatsvinden. Zo kan de politie dit inplannen in hun werkplanning en kunnen ze voldoende personeel vrijmaken. Engagement en eigenaarschap binnen het project door lokale politie zijn sterk aan te raden: zij kennen de verkeersregels immers door en door en begeleiden de kinderen tijdens de fietsoptocht op straat. Ook kan de politiezone een extra verzekering afsluiten voor de fietslessen. Betrek daarnaast de gemeente door de schepen van onderwijs of mobiliteit te vragen om de fietsdiploma’s uit te reiken. De fietslessen vormen trouwens dankbaar beeldmateriaal voor de lokale pers en voor het infoblad of sociale mediakanalen van de gemeente. Informeer en betrek ook maximaal de (groot)ouders: vraag hen om op vier concrete dagen de fiets van hun kleuter mee naar school te nemen en nodig hen uit voor de fietsoptocht en fietsdiploma–uitreiking. Leren fietsen is oefenen, oefenen en nog eens oefenen. Ouders spelen hierin een belangrijke rol: inspireer hen aan de hand van de ouderflyer met praktische vaardigheidsoefeningen. Tot slot kan je lokale handelaars vragen om de aanschaf van fietshelmen of fluohesjes te sponsoren. Zichtbaarheid en veiligheid in het verkeer zijn immers belangrijk.

Evaluatie

In Hamme is het kleuterfietsen al enkele jaren een succes. Tussen 2007 en 2022 heeft de politie samen met de scholen al meer dan 4000 kleuters van de derde kleuterklas leren fietsen met een fiets met trappers. Dat doen ze jaarlijks in 29 scholen, met telkens 2 politieagenten. Bij de start waren er scholen waar 1 op 3 kleuters nog niet kon fietsen. Ondertussen kunnen zowat alle kleuters op het einde van de lessenreeks fietsen met een echte fiets. 

Bovendien werd de meerwaarde voor de kinderen op een pijnlijke manier duidelijk in de coronaperiode. Door de lockdown kon het project immers in 2020 en 2021 niet doorgaan, waardoor kleuters die jaren niet leerden fietsen via de scholen. Leerkrachten van de lokale basisscholen merkten op dat er vandaag de dag bij die leeftijdscategorie een grotere groep kinderen met de auto naar school wordt gebracht omdat ze (nog) niet allemaal kunnen fietsen. Fietsen stimuleren van jongs af aan op school werpt dus wel degelijk zijn vruchten af: het helpt om ook ouders te overtuigen om (samen) met de fiets naar school te gaan! 

Op projectniveau bundelden VSV, Mobiel21, Politiezone Hamme-Waasmunster en De Grote Versnelling de krachten om de tips en tricks rond kleuterfietsen te verspreiden binnen Vlaanderen. Zo nam Mobiel21 het inhoudelijk luik rond het betrekken van ouders op zich, terwijl VSV de educatieve materialen (draaiboek, lesfiches en flysers) ontwikkelde en de webinars organiseerde. De Grote Versnelling was communicatiepartner binnen het project en zorgde voor beeldmateriaal. De communicatieve en educatieve materialen zijn gebaseerd op de input en ervaringen van de Politiezone Hamme-Waasmunster en de lokale scholen in Hamme. De totstandkoming van de publicaties verliep zeer vlot dankzij de expertise en ervaring van de projectpartners inzake educatie en mobiliteit. Het aantrekken van geïnteresseerden (leerkrachten, politiezones, gemeentebesturen) daarentegen voor webinars en plaatsbezoek verliep moeilijker. Mogelijks is het concept van webinars en een halve dag plaatsbezoek niet de ideale manier om bv. leerkrachten aan te trekken omwille van de tijdsinvestering. Het gebruik van educatieve en communicatieve materialen daarentegen is niet gebonden aan een vast tijdsstip. 

Door inbedding in de werking van VSV blijft het geleverde werk beschikbaar voor iedereen die geïnteresseerd is.  

  • Toonmoment ter plaatse, 12 mei, Hamme: afgelast wegens geen externe inschrijvingen uit andere scholen, politiezones of gemeenten of steden. Dit is te wijten aan de grote tijdsinvestering (halve dag), de verplaatsing, omdat leerkrachten zich overdag op een weekdag niet gemakkelijk kunnen vrijmaken voor externe events en omdat er reeds kant-en-klare materialen (draaiboek, lesfiches) en (heropname) webinars voorhanden zijn waar men meer info over het project en tips en tricks kan raadplegen. Ter vervanging van het toonmoment werd door De Grote Versnelling professioneel beeldmateriaal (filmpje en fotoreportage) gemaakt van de fietsoptocht in Hamme. 
  • Outputs beeldmateriaal: 
    • Fotoreportage in infomagazine Hamme, editie juli: 11.700 gedrukte oplagen. 

Investering

2021 – 2022

  • Verspreid de fietslessen over 4 dagen, met telkens een les van anderhalf uur. De fietsoptocht en diploma-uitreiking tijdens de laatste dag duren een halve dag.  
  • Financiële partners:Op projectniveau: 
    • Politiezone Hamme-Waasmunster: delen van praktijkervaring met projectpartners en hoofdspreker tijdens de webinars 
    • VSV: inhoudelijke, educatieve input en ontwikkeling van educatieve materialen. Ook organisatie van webinars 
    • Mobiel21: inhoud flyer ouders 
    • De Grote Versnelling: shooting en productie van film en foto’s via professionele fotograaf 

     Op lokaal niveau: 

    • Politiezone: geeft de vier lessen op school, begeleidt de fietsoptocht op straat en voorziet materiaal (kegels, verkeersborden) voor de lessen. 
    • School: voorziet een vijftal extra fietsen voor kinderen die geen fiets hebben. Knutselt of ontwerpt fietsdiploma’s. 
    • Ouders: zorgen ervoor dat de fiets van hun kind op school staat en dat die in orde is.  
    • Fotograaf: dit kan iemand van de (groot)ouders, school, gemeentelijke communicatiedienst of lokale pers zijn. 
    • Lokale handelaars of oudercomité: sponsoren fluohesjes en/of fietshelmen. 

Initiatiefnemers

  • Politiezone Hamme-Waasmunster
  • Vlaamse Stichting Verkeerskunde
  • Mobiel 21.

Dit project kwam tot stand in het kader van de fietsdeals van ‘De Grote Versnelling’ een programma om het fietsen in Vlaanderen te versterken.

Contact

  • Philip De Wilde, coördinator verkeerseducatie van Politiezone Hamme-Waasmunster, 052 25 71 01, PZ.HammeWaasmunster@police.belgium.eu
  • Bart Nobels, beleidsmedewerker verkeers- en mobiliteitseducatie, Vlaamse Stichting Verkeerskunde, 0496 38 22 16 of bart.nobels@vsv.be 
  • Ine Bosmans, projectmedewerker educatie, Mobiel 21, Tel.: 016 31 77 01 GSM: +32 497 02 33 90 of ine.bosmans@mobiel21.be